Jak przebiega kanonizacja

Czym jest kanonizacja

Kanonizacja to akt, w którym papież ogłasza, że zmarła osoba prowadziła życie heroicznej świętości, jest w niebie i może być czczona przez cały Kościół jako Święty. Kościół nie „robi” świętych: po starannym zbadaniu uznaje świętość, którą Bóg już zdziałał w życiu człowieka, i ukazuje go jako wzór i orędownika.

Obecną procedurę określają konstytucja apostolska Divinus Perfectionis Magister, ogłoszona przez papieża Jana Pawła II w 1983 roku, opublikowane w tym samym roku normy dotyczące dochodzeń diecezjalnych oraz instrukcja Sanctorum Mater (2007), która szczegółowo wyjaśnia, jak diecezja prowadzi dochodzenie. W Rzymie sprawy bada Dykasteria Spraw Kanonizacyjnych, nazywana Kongregacją Spraw Kanonizacyjnych aż do reformy Kurii Rzymskiej przeprowadzonej przez papieża Franciszka w 2022 roku.

Kto może otworzyć proces

Proces zaczyna się od opinii świętości: ludzie, którzy znali daną osobę albo poznali ją później, są przekonani, że w wyjątkowy sposób żyła Ewangelią, i modlą się o jej wstawiennictwo. Każdy wierny albo grupa, na przykład diecezja, parafia, instytut zakonny czy stowarzyszenie, może być powodem i prosić o otwarcie procesu. Powód mianuje postulatora, który reprezentuje sprawę i prowadzi ją przez wszystkie etapy.

Właściwym organem jest zwykle biskup diecezji, w której dana osoba zmarła. Przed otwarciem procesu biskup musi sprawdzić, czy opinia świętości jest prawdziwa i rozpowszechniona, zasięgnąć opinii biskupów swojego regionu i zapytać Stolicę Apostolską, czy nie ma przeszkód: o nihil obstat. Z chwilą oficjalnego otwarcia procesu osoba otrzymuje tytuł „Sługi Bożego”.

Zasada pięciu lat i dyspensy

Co do zasady proces nie może rozpocząć się wcześniej niż pięć lat po śmierci danej osoby. Czas oczekiwania pozwala opaść emocjom i pokazuje, czy opinia świętości jest trwała. Zwolnić z tego wymogu może tylko papież. Jan Paweł II uczynił to w przypadku Matki Teresy z Kalkuty, której proces otwarto w 1999 roku, dwa lata po jej śmierci, a Benedykt XVI zrobił to samo dla Jana Pawła II w 2005 roku, kilka tygodni po jego śmierci.

Istnieje też kontrola w przeciwnym kierunku: jeśli proces zostaje wszczęty ponad trzydzieści lat po śmierci, biskup musi ustalić przyczyny zwłoki, aby wykluczyć wszelkie podejrzenie oszustwa lub podstępu.

Dochodzenie diecezjalne

Pierwszy etap odbywa się w diecezji. Trybunał przesłuchuje pod przysięgą świadków, najlepiej osoby, które osobiście znały Sługę Bożego, na temat jego życia, cnót i opinii świętości. Cenzorzy teologowie badają wszystko, co dana osoba opublikowała, a komisja historyczna gromadzi listy, dzienniki i inne dokumenty. Niczego nie przyjmuje się z góry: dochodzenie musi odnotować także wszystko, co mogłoby przemawiać przeciwko sprawie.

Po zakończeniu dochodzenia akta zostają opieczętowane i przesłane do Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych, która najpierw sprawdza, czy proces diecezjalny został przeprowadzony ważnie.

Positio i heroiczność cnót

W Rzymie sprawie przydziela się relatora Dykasterii, pod którego kierunkiem postulator przygotowuje positio: udokumentowany tom przedstawiający życie danej osoby i wykazujący na podstawie dowodów, że praktykowała cnoty w stopniu heroicznym. Heroiczność dotyczy cnót teologalnych wiary, nadziei i miłości oraz cnót kardynalnych roztropności, sprawiedliwości, męstwa i umiarkowania, praktykowanych z wyjątkową wytrwałością, gotowością i radością, także w trudnych okolicznościach.

Positio badają konsultorzy teologowie (a w dawnych sprawach także konsultorzy historycy), a następnie kardynałowie i biskupi będący członkami Dykasterii. Jeśli ich ocena jest pozytywna, prefekt przedstawia sprawę papieżowi, który może zatwierdzić dekret o heroiczności cnót. Od tej chwili Sługa Boży nazywany jest „Czcigodnym”.

Męczeństwo

Męczennicy idą inną drogą. Zamiast heroiczności cnót proces musi wykazać, że dana osoba została zabita z nienawiści do wiary (in odium fidei) i dobrowolnie przyjęła śmierć z miłości do Chrystusa. Gdy papież zatwierdzi dekret o męczeństwie, męczennik może zostać beatyfikowany bez cudu. Do kanonizacji zwykle nadal potrzebny jest cud.

Ofiarowanie życia

W 2017 roku papież Franciszek otworzył trzecią drogę listem apostolskim Maiorem hac dilectionem, którego tytuł przywołuje słowa Jezusa: „Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich” (J 15,13). Dotyczy on chrześcijan, którzy dobrowolnie ofiarowali życie za innych i z miłości przyjęli pewną i przedwczesną śmierć, będącą bezpośrednim skutkiem tej ofiary, na przykład pozostając przy chorych podczas epidemii. Osoba taka musi też praktykować cnoty chrześcijańskie, przynajmniej w stopniu zwyczajnym, aż do śmierci i cieszyć się opinią świętości. W odróżnieniu od męczeństwa ofiarowanie życia wymaga cudu do beatyfikacji.

Cuda

Poza męczennikami beatyfikacja wymaga zwykle jednego cudu przypisywanego wstawiennictwu Czcigodnego, a kanonizacja drugiego cudu, który nastąpił po beatyfikacji. Większość badanych cudów to uzdrowienia. Komisja lekarska najpierw bada, czy uzdrowienie było całkowite, trwałe, szybkie i niewytłumaczalne z punktu widzenia medycyny; następnie teologowie badają, czy nastąpiło po modlitwie skierowanej właśnie do kandydata; na koniec opinię wydają kardynałowie i biskupi, a decyzję podejmuje papież.

Cud nie jest nagrodą za popularność: Kościół uważa go za znak od Boga potwierdzający jego osąd. Papież może zwolnić z wymogu drugiego cudu do kanonizacji, jak uczynił papież Franciszek, kanonizując Jana XXIII w 2014 roku.

Beatyfikacja i kanonizacja

Beatyfikacja zezwala na publiczny kult Błogosławionego w określonym miejscu lub wspólnocie (diecezji, kraju lub rodzinie zakonnej), ze wspomnieniem w jej kalendarzu. Od 2005 roku beatyfikacje odbywają się zwykle w Kościele lokalnym pod przewodnictwem kardynała reprezentującego papieża.

Kanonizacja rozszerza kult na cały Kościół. Nowego Świętego ogłasza sam papież, zwykle w Rzymie, a Święty może być czczony wszędzie, z kościołami pod jego wezwaniem i miejscem w kalendarzu liturgicznym.

Kanonizacja równoznaczna

Nie każdy Święty przeszedł pełną współczesną procedurę. W kanonizacji równoznacznej (tzw. ekwipolentnej) papież rozszerza na cały Kościół kult osoby czczonej od dawna, gdy historycy potwierdzą jej cnoty i trwałość kultu. Benedykt XVI zastosował ją wobec Hildegardy z Bingen w 2012 roku, a papież Franciszek wobec Anieli z Foligno i Piotra Fabera w 2013 roku. Podobna droga istnieje w przypadku beatyfikacji: potwierdzenie dawnego kultu.

Jak wierni pomagają w procesie

Procesy opierają się na zwykłych ludziach. Najważniejszą pomocą jest modlitwa: prośba do Sługi Bożego, Czcigodnego lub Błogosławionego o wstawiennictwo w swoich intencjach i modlitwa o jego beatyfikację lub kanonizację. Ta modlitwa musi pozostać prywatna, dopóki Kościół nie zezwoli na kult publiczny; zgodnie z dekretami papieża Urbana VIII nikt nie może odbierać kultu publicznego, na przykład wspomnienia liturgicznego, Mszy ku swojej czci czy wizerunków z aureolą nad ołtarzem, przed beatyfikacją.

Jeśli uważasz, że otrzymałeś łaskę lub uzdrowienie za czyimś wstawiennictwem, zapisz, co się wydarzyło, z datami i szczegółami, i wyślij to do postulacji procesu; ewentualne uzdrowienie wymaga dokumentacji medycznej. Wiele procesów zależy też od ofiar, które pokrywają koszty badań, podróży i druku positio. Strona każdego bohatera w MyHolyHero podaje etap jego procesu i proponuje modlitwę do prywatnej pobożności.

Przywołane dokumenty Kościoła

• Divinus Perfectionis Magister, konstytucja apostolska papieża Jana Pawła II (1983)
• Normae servandae in inquisitionibus ab Episcopis faciendis in Causis Sanctorum (1983)
• Sanctorum Mater, instrukcja Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych (2007)
• Maiorem hac dilectionem, list apostolski papieża Franciszka (2017)
• Praedicate Evangelium, konstytucja apostolska papieża Franciszka o Kurii Rzymskiej (2022)